Εργοθεραπεία

Ο εργοθεραπευτής αξιολογεί τις ικανότητες και τις αδυναμίες του παιδιού και σχεδιάζει ένα θεραπευτικό πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις ανάγκες του παιδιού. Στόχος του είναι να αναπτύξει τις απαραίτητες δεξιότητες στα παιδιά χρησιμοποιώντας ποικίλλα υλικά ή τεχνικές που αναπαριστούν τις καθημερινές δραστηριότητες του ανθρώπου συμβολικά ή πραγματικά.

Ο εργοθεραπευτής χρησιμοποιεί μπάλες, κορίνες, στεφάνια, δοκούς ισορροπίας, κορδόνια, κλωστές, χάντρες, ψαλίδια, χαρτιά, κηρομπογιές, δακτυλομπογιές και άλλα γραφικά μέσα για να βελτιώσει ή να καλλιεργήσει περαιτέρω την αδρή ή τη λεπτή κινητικότητα του παιδιού, την ισορροπία, τον αμφίπλευρο συντονισμό, τον οπτικοκινητικό συντονισμό, την προγραφή και τη γραφοκινητικότητα. Ακόμη χρησιμοποιεί εκπαιδευτικό υλικό, πάζλ, επιτραπέζια παιχνίδια, προγράμματα αποκατάστασης και άλλα για να αυξήσει τη συγκέντρωση και τη διάρκεια προσοχής ενός παιδιού προκειμένου να ολοκληρώσει την εκάστοτε δραστηριότητα, αλλά και για να προάγει την μνήμη (οπτική, ακουστική), την κατηγοριοποίηση αντικειμένων, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, τη διαδοχικότητα, τη στερεογνωσία και το χωροχρονικό προσανατολισμό. Επιπλέον, καλλιεργεί τις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού (δυαδικές και ομαδικές σχέσεις) και οργανώνει προγράμματα για την αυτουπηρέτηση του (ντύσιμο, σίτιση, προσωπική υγιεινή, χρήση τουαλέτας) σε συνεργασία με τους γονείς.

Το παιδί με καλή λεπτή κινητικότητα μπορεί να ελέγχει το μολύβι του επιδέξια. Επομένως μπορεί να δημιουργήσει ευανάγνωστα σχημάτα - γραμμάτα (δεξιότητα της γραφής). Επιπλέον, η λεπτή κινητικότητα βοηθάει στην επιτυχή ενασχόληση του ανθρώπου με πολλές άλλες δραστηριότητες της καθημερινής ζωής (π.χ.: ένδυση, άπλωμα ρούχων, κ.λ.π).

Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση πιθανών δυσκολιών (πριν την ένταξη του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον) αποτελεί εγγύηση για την επιτυχή μετάβασή του από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό σχολείο. Παράλληλα, συντελεί στην αποφυγή των ψυχολογικών προβλημάτων που μπορεί να προκαλέσει η καθημερινή αποτυχία και απόρριψη που θα βίωναν αυτά τα παιδιά στο σχολείο και στο σπίτι.

Η οπτική διάκριση είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές σχήματος και μεγέθους μεταξύ διαφόρων στοιχείων. Η ικανότητα οπτικής διάκρισης μεταξύ γραμμάτων και λέξεων είναι απαραίτητη στα πρώτα βήματα στην ανάγνωση. Βέβαια, η ανεπτυγμένη οπτική διάκριση βοηθάει τον άνθρωπο και σε πολλούς άλλους τομείς καθημερινά (π.χ.: εντοπισμός ενός συγκεκριμένου προϊόντος στο σούπερ μάρκετ, εντοπισμός του εξοπλισμού / των εργαλείων που χρειάζεται για την εκτέλεση μιας εργασίας, κ.λ.π).

Ο οπτικοκινητικός συντονισμός είναι μια δεξιότητα απαραίτητη για την επιτυχή ολοκλήρωση πολλών δραστηριοτήτων όπως το διάβασμα, η γραφή, η αντιγραφή, η ένδυση, η οδήγηση, και άλλες.

ΤΙ ΕΊΝΑΙ Η ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ  

Η αισθητηριακή ολοκλήρωση αποτελεί μια νευρολογική διαδικασία, κατά την πραγματοποιείται η επεξεργασία και η οργάνωση των αισθητηριακών πληροφοριών που λαμβάνονται από το σώμα και το περιβάλλον με την βοήθεια των αισθητηριακών συστημάτων (απτικό, ακουστικό, οπτικό, οσφρητικό, γευστικό, ιδιοδεκτικό, ενδοδεκτικό και αιθουσαίο σύστημα), με σκοπό την παραγωγή μίας προσαρμοστικής συμπεριφοράς. Οποιαδήποτε αδυναμία στην παραπάνω διαδικασία επεξεργασίας, ερμηνείας και ανταπόκρισης στις διάφορες αυτές αισθητηριακές εμπειρίες μπορεί να επιφέρει σημαντικές δυσκολίες στην εμπλοκή και στη συμμετοχή των παιδιών και των εφήβων σε καθημερινές δραστηριότητες και ρουτίνες, στη συναισθηματική και στη γνωστική τους ανάπτυξη, καθώς και στην μάθηση. 

Οι τύποι των διαταραχών της αισθητηριακής ολοκλήρωσης είναι οι εξής: α) Διαταραχή αισθητηριακής ρύθμισης (αυξημένη αισθητηριακή ευαισθησία ή υπερευαισθησία, μειωμένη αισθητηριακή εγγραφή ή υποευαισθησία και αισθητηριακή αναζήτηση). β) Διαταραχή αισθητηριακής διάκρισης (ακουστική, οπτική, απτική, γευστική, οσφρητική, αιθουσαία, ιδιοδεκτική). γ) Διαταραχή κινητικού ελέγχου με βάση δυσλειτουργία αισθητηριακής επεξεργασίας (δυσπραξία και διαταραχή στάσης).     

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ  

Η διαταραχή της αισθητηριακής ρύθμισης αναφέρεται στη δυσκολία ρύθμισης του μεγέθους, της έντασης και της φύσης της αντίδρασης του ατόμου απέναντι στα εισερχόμενα αισθητηριακά ερεθίσματα με ένα προσαρμοστικό τρόπο. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η διαταραχή αυτή διακρίνεται σε τρείς (3) υποκατηγορίες.  

Στη πρώτη κατηγορία της αυξημένης αισθητηριακής ευαισθησίας ή υπερευαισθησία, το άτομο αντιλαμβάνεται τα ερεθίσματα με μεγαλύτερη ένταση με αποτέλεσμα να αποκρίνεται σε αυτά με αυξημένη αντίδραση. Ενδεικτικές συμπεριφορές της κατηγορίας αυτής αποτελούν η αποφυγή ορισμένων υφών (ρούχων, φαγητών κ.τ.λ), η αποφυγή έντονων θορύβων ή ορισμένων οσμών, η αποφυγή του κοψίματος των νυχιών ή των μαλλιών, η αδυναμία εμπλοκής σε νέες δραστηριότητες, η παρουσία ανασφάλειας σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν αιώρηση, κίνηση  κ.τ.λ.

Στη δεύτερη κατηγορία της μειωμένης αισθητηριακής εγγραφής ή υποευαισθησία, το άτομο αντιλαμβάνεται τα ερεθίσματα με μικρότερη ένταση με αποτέλεσμα να αποκρίνεται σε αυτά με μειωμένη ή μηδενική αντίδραση. Ενδεικτικές συμπεριφορές της κατηγορίας αυτής αποτελούν ο χαμηλός μυϊκός τόνος, η νωθρότητα-παθητικότητα, η συνεχής κούραση, ο αργός ρυθμός (στη κίνηση, στην ολοκλήρωση δραστηριοτήτων κ.τ.λ), η αυξημένη αντοχή στο πόνο, η καθυστερημένη απόκριση σε ερεθίσματα (ήχους, άγγιγμα κ.τ.λ) κ.α.

Στην τρίτη κατηγορία της αισθητηριακής αναζήτησης το άτομο αναζητά συνεχώς ερεθίσματα, γεγονός το οποίο έχει ως αποτέλεσμα να βρίσκεται σε μία διαρκή εγρήγορση. Ενδεικτικές συμπεριφορές της κατηγορίας αυτής αποτελούν η έντονη κινητικότητα, η άγνοια κινδύνου, η συνεχής αναζήτηση κινητικών δραστηριοτήτων, η παραγωγή θορύβων (κατά την διάρκεια δραστηριοτήτων κ.τ.λ), η δυσκολία στην εστίαση και στη διατήρηση της προσοχής κ.τ.λ.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ  

Η διαταραχή της αισθητηριακής διάκρισης αναφέρεται στη δυσκολία του ατόμου στη διάκριση και στον εντοπισμό των αισθητηριακών ερεθισμάτων.  Χαρακτηριστικά, τα άτομα που παρουσιάζουν αυτού του είδους την διαταραχή μπορεί να δυσκολεύονται στη διάκριση του σχήματος ή της υφής ενός αντικειμένου εάν δεν το βλέπουν, να μην μπορούν να εντοπίσουν το ακριβές σημείο ενός απτικού ερεθίσματος, να δυσκολεύονται στην αντίληψη της αλλαγής της στάσης του σώματος τους, ενώ σε μαθησιακό επίπεδο, μπορεί να δυσκολεύονται στην διάκριση λέξεων ή ήχων που μοιάζουν μεταξύ τους ή ακόμα και να δυσκολεύονται στην ανάγνωση και στο γράψιμο ορισμένων γραμμάτων που μοιάζουν μεταξύ τους.     

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΎ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ  

Στη συγκεκριμένη διαταραχή τα άτομα δυσκολεύονται σημαντικά στην οργάνωση, στο συντονισμό και στη διαδοχή των κινήσεων τους, καθώς και στον σχεδιασμό και στη κινητική οργάνωση και εκτέλεση καινούργιων δραστηριοτήτων. Η συνήθης εικόνα τους χαρακτηρίζεται από αδεξιότητα και φτωχό στασικό έλεγχο. Αποτέλεσμα των παραπάνω, αποτελούν οι σημαντικές δυσκολίες που μπορεί να παρουσιάζουν στο γράψιμο, στη σίτιση, στο παιχνίδι κ.τ.λ.    

 ΣΤΌΧΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ  

Ο στόχος του εκπαιδευμένου εργοθεραπευτή στην αισθητηριακή ολοκλήρωση, αποτελεί η σχεδίαση και η παροχή κατάλληλων αισθητηριακών ερεθισμάτων για το παιδί, με σκοπό να δημιουργηθεί η σωστή «αισθητηριακή πρόκληση», προκειμένου να μπορέσει το παιδί να οργανώσει και να ενσωματώσει τις λαμβάνουσες αισθητηριακές πληροφορίες από το περιβάλλον παράγοντας μια προσαρμοστική συμπεριφορά.