Τυπική Ανάπτυξη Λόγου

Συχνά, εμείς οι ενήλικες θεωρούμε δεδομένη και εύκολη υπόθεση την ανάπτυξη του λόγου. Η επικοινωνία και η γλώσσα, όμως, απαιτούν πολλές και συνδυαστικές ικανότητες από τα παιδιά.

Η γλώσσα είναι ένα περίπλοκο σύστημα που γίνεται ευκολότερα αντιληπτό αν το χωρίσουμε σε τρεις διαστάσεις.

ΧΡΗΣΗ: αφορά την λειτουργική επικοινωνία. Δηλαδή το πώς χρησιμοποιείται ο λόγος για τις συναναστροφές μεταξύ των ανθρώπων (διάλογος).
ΜΟΡΦΗ: αφορά την σύνταξη, την μορφολογία και την φωνολογία.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ: αφορά τα θέματα, τα οποία διαδέχονται το ένα το άλλο, ώστε να μεταδοθεί ένα μήνυμα.

H ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας σε κάθε παιδί είναι διαφορετική και αποτελεί μια πολύπλοκη διαδικασία.

Υπάρχουν, λοιπόν, κάποια στάδια ανάπτυξης του λόγου που είναι τα εξής:

18 ΜΗΝΩΝ

Συνήθως όταν παίζει φλυαρεί προς τον εαυτό του δυνατά και ακατάληπτα.
Δείχνει ακουστική προσοχή σε εντολές που εκφράζονται απ' ευθείας σε αυτό.
Χρησιμοποιεί περίπου 20 λέξεις, ενώ κατανοεί περισσότερες.
Παρουσιάζει βρεφική ηχολαλία σε λέξεις ή στην τελευταία λέξη μικρών φράσεων που του απευθύνονται.
«Απαιτεί» ένα αντικείμενο που επιθυμεί δείχνοντας το και με τη συνοδεία κραυγών ή λέξεων.
Του αρέσουν παιδικά τραγουδάκια και προσπαθεί να τα τραγουδήσει.
Δείχνει οικεία αντικείμενα.
Εκτελεί απλές εντολές.
Δείχνει πάνω του διάφορα μέλη του σώματος.
Αναγνωρίζει και δείχνει ζωάκια μινιατούρες ή σε εικόνες.

2 ΕΤΩΝ

Χρησιμοποιεί 50 λέξεις και κατανοεί περισσότερες.
Αντιλαμβάνεται και κατανοεί απλές συζητήσεις.
Δημιουργεί φράσεις (προτάσεις 2 λέξεων).
Ρωτάει ονόματα αντικειμένων και ονομάζει αντικείμενα αυθόρμητα, όταν του ζητηθεί.
Εκτελεί απλές εντολές με ή χωρίς βλεμματική επαφή, καθώς επίσης κινείται με εντολές στο χώρο (πάνω, κάτω, μέσα, έξω κλπ).
Αναγνωρίζει και δείχνει μέλη σώματος.
Κατηγοριοποιεί απλές λέξεις (ρούχα, τρόφιμα κλπ).
Μιμείται ήχους ζώων, αυτοκινήτων και συμμετέχει σε ρυθμούς και παιδικά τραγούδια.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Αυτά που λέει το παιδί δεν είναι ακόμα κατανοητά στους άλλους.

2 ½ ΕΤΩΝ

Χρησιμοποιεί περίπου 200 λέξεις.
Μιλάει λογικά και αναφέρεται σε γεγονότα που αφορούν το τώρα (παρόν).
Κάνει πολλές ερωτήσεις με το "τι".
Λέει τραγουδάκια, παίζει με νόημα και απολαμβάνει να του διαβάζουν παραμύθια.
Στην ηλικία των 2-2 ½ ετών το παιδί θα πρέπει να έχει κατακτήσει τα φωνήματα /m/, /n/, /p/, /b/, /t/, /d/.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Η άρθρωση και η δομή της πρότασης είναι ακόμα βρεφική. Είναι συνηθισμένο σε αυτή την ηλικία να "τραυλίζει", αν επιθυμεί κάτι έντονα.

3 ΕΤΩΝ

Λέει το όνομα, το επίθετο, το φύλο και συχνά την ηλικία του.
Χρησιμοποιεί σωστά προσωπικές και κτητικές αντωνυμίες (εγώ, εσύ, δικό μου).
Χρησιμοποιεί πληθυντικό αριθμό και αρκετές προθέσεις.
Μπορεί να συζητήσει απλά περιγράφοντας παρούσες δραστηριότητες αλλά και περασμένες εμπειρίες.
Ρωτάει συχνά "τι", "πού", "ποιος".
Μετράει ασυνείδητα, αλλά έχει μικρή κατανόηση της ποσότητας.
Εκτελεί συνδυασμό 2 εντολών (πρώτα - μετά).
Κατανοεί μερικά συνηθισμένα επίθετα.
Επαναλαμβάνει προτάσεις πέντε λέξεων.
Προσθέτει καταλήξεις σε ρήματα.
Ακούει με προσοχή ιστορίες και παραμύθια, γνωρίζει αρκετά τραγούδια, τα οποία επαναλαμβάνει.
Σε αυτήν την ηλικία το παιδί θα πρέπει να έχει κατακτήσει /k/, /γ/, /x/, /f/, /v/, /g/, /l/, /с/, /ј/.

4 ΕΤΩΝ

Η ομιλία του είναι γραμματικά σωστή και τελείως κατανοητή.
Κάνει αναφορά σε γεγονότα και εμπειρίες με χρονική αλληλουχία.
Συχνά ρωτάει "γιατί", "ποιος", "πότε", "πώς", "τι σημαίνει αυτό".
Ακούει και επαναλαμβάνει μεγάλες ιστορίες (μερικές φορές μπερδεύει το γεγονός με την φαντασία).
Μετράει δείχνοντας με το δάχτυλο 4 ως 5.
Κατανοεί αστεία.
Κατανοεί φράσεις που αφορούν χρώματα.
Αντιλαμβάνεται και εκτελεί σύνθετες εντολές.
Χρησιμοποιεί προτάσεις 6 -7 λέξεων.
Ελέγχει την ταχύτητα της ομιλίας του και την ένταση της φωνής του, για να δώσει έμφαση.
Χρησιμοποιεί πάνω από 1000 λέξεις.
Παρουσιάζει αντικαταστάσεις φωνημάτων /r/-/l/, /f/-/θ/, /δ/-/v/, /z/-/δ/, /κ/-/t/.
Σε αυτή την ηλικία το παιδί θα πρέπει να έχει κατακτήσει τα φωνήματα

/θ/, /δ/, /s/, /z/, /ps/.

5 ΕΤΩΝ

Μιλάει με ευχέρεια και παρουσιάζει κανονικά ροή ομιλίας.
Η ομιλία είναι γραμματικά και συντακτικά σωστή.
Λέει το όνομα , επίθετο, ηλικία, διεύθυνση και συνήθως ημερομηνία γέννησης.
Εξηγεί την χρήση αντικειμένων (και αντίστροφα, από την περιγραφή της χρήσης ονομάζει το αντικείμενο).
Ρωτάει τη σημασία αφηρημένων εννοιών και τις χρησιμοποιεί (όχι πάντοτε σωστά).
Λέει ποιήματα και τραγουδάκια
Εντοπίζει και τοποθετεί αντικείμενα στο χώρο χρησιμοποιώντας τις προθέσεις πίσω- πλάι-μπροστά-ανάμεσα (προσανατολισμός χώρου).
Εκτελεί τρεις διαδοχικές εντολές.
Κατανοεί τον υποθετικό λόγο.
Χρησιμοποιεί τον μέλλοντα, τον ενεστώτα και τον αόριστο.
Το λεξιλόγιο ανέρχεται στις 2000 λέξεις.
Σε αυτή την ηλικία το παιδί θα πρέπει να έχει κατακτήσει τα φωνήματα

/ts/, /tz/, /r/, /ks/.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σε αυτή την ηλικία μπορεί να εμφανίζονται αντικαταστάσεις φωνημάτων όπως /v/-/δ/, /f/-/θ/, /r/-/l/.

6 ΕΤΩΝ

Ο προφορικός λόγος φτάνει στις 2500 λέξεις.
Κατανοεί περίπου 6000 λέξεις.
Σε αυτό το στάδιο φαίνεται καθαρά η επιρροή από το περιβάλλον, όσον αφορά τα ερεθίσματα, τα πρότυπα και τις ευκαιρίες.
Περιγράφει εικόνες από παραμύθια.
Γνωρίζει σε τι συνίσταται η εργασία των γονέων του.
Σε αυτή την ηλικία κάνει ακουστική διαφοροποίηση ήχων.
Γνωρίζει την χρονική αλληλουχία γεγονότων.
Έχει καλή ακουστική αντίληψη και μνήμη.
Κατανοεί συγκριτικά τις σχέσεις στο χώρο (πιο πάνω, πιο κάτω).
Διακρίνει το ένα ανάμεσα σε πολλά.
Διακρίνει ποσοτικές έννοιες (γεμάτο, άδειο, περισσότερο, λιγότερο).